Դուբայի առևտրի պալատը, որը «Դուբայի պալատներ» կառույցի ներքո գործող երեք պալատներից մեկն է, Վրաստանում և Հայա ստանում իր առևտրային առաքելության ընթացքում օրերս կազմակերպեց «Բիզնես հարաբերությունները Հայաստանի հետ» խորագրով երկօրյա բիզնես ֆորում՝ ընդգծելով Դուբայի աճող հետաքրքրությունը Հայաստանի զարգացող բիզնես միջավայրի նկատմամբ և երկրի ներուժը՝ ծառայելու որպես դարպաս դեպի Եվրասիական շուկաներ։
Դուբայի պալատների միջազգային հարաբերությունների գործադիր փոխնախագահ Սալեմ Ալ Շամսին միջոցառումը բնութագրել է որպես «առևտրային խորը համագործակցության խոստումնալից սկիզբ»։
Ակտիվ մասնակցությունը որպես դրական ցուցանիշ
Ֆորումին երկու կողմից ակտիվ մասնակցությունը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի և Դուբայի միջև բիզնես հարաբերությունները նոր թափ են ստանում։ Ըստ Դուբայի պալատների միջազգային հարաբերությունների գործադիր փոխնախագահ Սալեմ Ալ Շամսիի՝ մասնակիցների ներգրավվածությունը գերազանցել է սպասելիքները հենց առաջին օրվանից։
«Մենք ջերմորեն ընդունվեցինք մեր գործընկերների կողմից այստեղ՝ Հայաստանում», – NEWS.am-ի հետ զրույցում նշում է Ալ Շամսին. «B2B հանդիպումները եղել են չափազանց արդյունավետ, և հանդիպումներին մասնակցող բիզնեսների քանակը շատ խոստումնալից է։ Մենք կենտրոնացած չենք միայն հենց այս իրադարձության վրա, այլև նրա, թե ինչ է հետևելու այս ֆորումին»։
Երկկողմ առևտուրի ծավալները մեծանում են
Ալ Շամսիի խոսքով՝ «Դուբայի պալատները» Հայաստանը դիտարկում է որպես տարածաշրջանում ռազմավարական գործընկեր և ներկայիս առևտրային հոսքերը հավասարակշռելու պոտենցիալ է տեսնում։
«Մենք սովորաբար ասում ենք, որ առևտրային անհավասարակշռություն կա Հայաստանի օգտին։ Մենք կցանկանայինք տեսնել ավելի ուժեղ առևտրային հոսքեր երկու ուղղություններով», — ասում է նա․ «Այս առաքելությունը հնարավորություն է մեզ համար՝ ավելի լավ հասկանալու Հայաստանի բիզնես միջավայրը, ուսումնասիրելու, թե ինչ է այն առաջարկում, և բացահայտելու այն ոլորտները, որտեղ համագործակցությունը կարող է ընդլայնվել»։
Այցի ընթացքում Դուբայի պատվիրակությունը հանդիպումներ է ունեցել Էկոնոմիկայի նախարարության, Հայաստանի առևտրաարդյունաբերական պալատի և այլ շահագրգիռ կողմերի, բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ՝ քննարկելու համատեղ նախաձեռնությունները, որոնք ուղղված են առևտրատնտեսական համագործակցության և ներդրումների ընդլայնմանը։
«Այսպիսով, ուշադրությունը կենտրոնացած է համատեղ նպատակներ սահմանելու, դրանք իրականացնելու ուղիների վրա, միաժամանակ ուսումնասիրելով, թե ինչպես կարող ենք աջակցել թե՛ Հայաստանի, թե՛ Դուբայի բիզնես համայնքներին»։
Պատվիրակության կազմում զանազան ոլորտների ներկայացուցիչներ են
Դուբայի պալատների պատվիրակությունը կազմված էր16 ընկերությունների ներկայացուցիչներից 9 տարբեր ոլորտներից, որոնց թվում՝ դեղագործություն, սննդամթերք, ըմպելիքներ, տպագրություն։
«Այս առաքելությամբ ցանկանում ենք ուսումնասիրել Հայաստանի բիզնես միջավայրը», — ընդգծում է Ալ Շամսին․ «Մասնակից ընկերությունները Դուբայ կվերադառնան՝ դրա վերաբերյալ պատկերացում կազմած և նոր կապեր հաստատած։ Բայց մեր առաքելությունն այսքանով չի ավարտվում։ Մենք ստորաբաժանում ունենք, որը զբաղվում է ամբողջ տարվա ընթացքում նախաձեռնությունների և մեր գրասենյակների միջոցով բիզնես համայնքին տարբեր շուկաների հետ կապելու ուղղությամբ»։
Ալ Շամսին մատնանշում է Dubai Global Initiative-ը, որի միջոցով «Դուբայի պալատները» մինչև 2030 թվականը 50 միջազգային առևտրային գրասենյակ ստեղծելու նպատակ ունի։ Ներկայումս 37 գրասենյակ է գործում ամբողջ աշխարհում՝ Արևելյան Չինաստանից մինչև Բրազիլիա և Արգենտինա։ Այն ծառայում է որպես հարթակ, որն օգնում է Դուբայում տեղակայված բիզնեսներին ընդլայնվել դեպի այլ երկրների շուկաներ, իսկ օտարերկրյա ներդրողներին օգնում է մտնել Դուբայի շուկա։
«Բայց մենք դրանով չենք սահմանափակվում։ Որպես պալատ՝ մենք օգնում ենք նրանց հասկանալ մեր էկոհամակարգը և աջակցում ենք նրանց աճին տարբեր շուկաներում՝ Դուբայից սկսած։ Այն շահավետ է ներգրավված բոլոր կողմերի համար»։
Ներդրումային մեծ պոտենցիալ ունեցող ոլորտները Հայաստանում
Ալ Շամսիի դիտարկամբ՝ Հայաստանում մի շարք ոլորտներ ուժեղ ներդրումային պոտենցիալ ունեն ինչպիսիք են վերականգնվող էներգետիկան, դեղագործությունը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաները։ Նա նման մեծ պոտենցիալ է տեսնում հատկապես ստարտափների դեպքում։
«Հայաստանն աշխույժ ստարտափ էկոհամակարգ ունի, և մենք ձգտում ենք օգնել այս զարգացող բիզնեսներին օգտվել Դուբայի գլոբալ հարթակներից՝ աճելու համար», — ասում է նա՝ ընդգծելով տեղական ստարտափների համար միջազգային հնարավորությունները հասանելի դարձնելու կարևորությունը։
Որպես օրինակ նա նշում է Դուբայում վերջերս անցկացված Expand North Star-ը, որը համարվում է աշխարհի ամենամեծ տեխնոլոգիական ստարտափ միջոցառումը։ Այն միավորել է 2000 ստարտափերի 180 երկրներից, ինչպես նաև 1200 ներդրողների, որոնց ընդհանուր կառավարվող ակտիվները գերազանցում են 1.1 տրիլիոն ԱՄՆ դոլարը։
«Նման միջոցառումը իրական հնարավորություն է հայկական ստարտափների համար՝ կապ հաստատելու գլոբալ ներդրողների հետ և արագացնելու իրենց աճը Դուբայի միջոցով», — նշում է Ալ Շամսին՝ ընդգծելով հայկական ընկերությունների՝ գլոբալ շուկաներ ընդլայնվելու ներուժը։
Ներկայումս «Դուբայի պալատների» անդամ ավելի քան 500 հայկական ընկերություն կա, որոնց թիվը 38 տոկոս աճել է 2025 թվականի առաջին կեսին։
«Միայն 79 նոր հայկական ընկերություններ են միացել այս տարի», — ասում է նա՝ հույս հայտնելով, որ այդ թվերը շարունակելու են աճել, քանի որ հետզհետե ավելի շատ բիզնեսներ են հետաքրքրվում Դուբայում բիզնես անելու առավելություններով։
Խորացող կապեր ու լավատեսություն 2025-ի նկատմամբ
Դուբայի պալատների միջազգային հարաբերությունների գործադիր փոխնախագահը լավատեսություն է հայտնում երկկողմ առևտրի ծավալների շարունակական աճի առնչությամբ։
«2023-ից 2024 թվականների ընթացքում 76 տոկոս տարեկան աճ է գրանցվել։ Հույս ունենք՝ 2024-ից 2025 թվականներին նույնպես այդ թիվը կաճի»։
Նրա խոսքով՝ դրան նպաստում են նաև Դուբայից Երևան ուղիղ ամենօրյա չվերթները, որոնք իրականացնում է Fly Dubai ավիաընկերությունը։
«Սա իսկապես կարևոր է, քանի որ, որպեսզի գործարարները հասկանան երկու շուկաներն էլ, պետք է լինի ուղիղ կապ։ Մոտիկությունը մեծ դեր է խաղում։ Եվ մենք՝ «Դուբայի պալատներում», ցանկանում ենք, որ ավելի շատ հայկական պատվիրակություններ միանան մեզ Դուբայում», — ասում է նա։
Դուբայի ռազմավարական առավելությունները
Ինչո՞վ է գրավիչ Դուբայը որպես բիզնես կենտրոն։ Ալ Շամսին ընդգծում է էմիրությունների բարձրակարգ ենթակառուցվածքները, ֆինանսական էկոհամակարգը և հասանելիությունը գլոբալ շուկաներին։
«Մենք լավ կապեր ունենք աֆրիկյան մայրցամաքի հետ մեր գործընկերների՝ DP World-ի և Emirates Airline-ի միջոցով։ DP World-ը կառավարում և շահագործում է ավելի քան 90 նավահանգիստ ամբողջ աշխարհում, և նրանց գործունեությունը դրանով չի սահմանափակվում՝ նրանք ընդլայնվել են նաև պահեստից մինչև հաճախորդի հասցե առաքման ոլորտում։ Սա նշանակում է, որ ձեր ապրանքը Դուբայից կարող է հասնել տարբեր վայրեր։ Մասնավորապես Աֆրիկայում DP World-ը կառավարում է ավելի քան 20 նավահանգիստ, ուստի դուք գործ ունեք մեկ հանգույցի հետ քաղաքում, բայց ձեր ապրանքը կարող է հասնել բազմաթիվ շուկաներ և երկրներ։ Սա Դուբայը դարձնում է շատ խոստումնալից կենտրոն գլոբալ առևտրի համար»։
Ալ Շամսին ընդգծում է նաև Դուբայում առկա ֆինանսավորման և բարձրակարգ մասնագետների հասանելիությունը։
«Դուբայը վերջին տարիներին գրավել է մեծ քանակությամբ կապիտալ, որը մշտապես փնտրում է տարբեր հնարավորություններ և ներդրումներ։ Հայկական բիզնեսները կարող են օգտվել քաղաքի ֆինանսավորման հնարավորություններից։ Բացի այդ, Դուբայը համարվում է աշխարհում տաղանդավոր մասնագետներին գրավող առաջատար կենտրոն։ Եթե հայկական բիզնեսները փնտրում են մասնագետներ, նրանք անպայման կգտնեն նրանց Դուբայում», — հավելում է նա։
Տարածաշրջանային առևտրային ուղիներն ու գլոբալ հնարավորությունները
Լոգիստիկայի ոլորտում գլոբալ փոփոխությունները նոր Դուբայի և Հայաստանի միջև տնտեսական հարաբերությունների զարգացման նոր հնարավորություններ են ստեղծում՝ ասում է Ալ Շամսին։
ԱՄԷ-ն առևտուրը խթանելու համար բազմաթիվ հնարավորություններ է ստեղծել հատկապես իր CEPA համաձայնագրերի միջոցով, որոնք ստորագրվել են 27 երկրների հետ, և որոնցից 13-ն արդեն գետնի վրա իրագործվում են։
Ըստ Ալ Շամսիի՝ այս համաձայնագրերը լրացնում են Դուբայի լոգիստիկ ներուժը՝ ուժեղացնելով քաղաքի դիրքը որպես գլոբալ առևտրային հանգույց։
«Մենք ձգտում ենք օգնել ընկերություններին օգտագործել այս առևտրային ուղիները և օգտվել տարբեր շուկաների հետ կնքված համաձայնագրերից», — ասում է նա՝ ընդգծելով, որ դրանց ազդեցությունն արդեն ակնհայտ է. առևտրի ծավալներում նկատելի աճ է գրանցվել Դուբայի և այն երկրների միջև, որոնք ընդգրկված են այդ համաձայնագրերում։ Ալ Շամսին կարծում է՝ հայկական բիզնեսները նույնպես կարող են և պետք է օգտվեն այդ հնարավորություններից․ «Եթե մյուսները օգտվում են այս համաձայնագրերից, ինչո՞ւ ոչ հայկական բիզնեսները նույնպես»։
Հայաստանի ռազմավարական դերը Եվրասիական շուկայում
«Դուք օրհնված եք ձեր աշխարհագրական դիրքով»,- ասում է Ալ Շամսին։
«Մեզ համար կարևոր է հասկանալ այս ներդրումային հնարավորությունները և այստեղից վերադառնալով՝ դրանք ներկայացնել նաև մեր բիզնես համայնքին», — բացատրում է նա։
Նպատակը շարունակում է մնալ փոխշահավետ հարաբերությունների զարգացումը։
«Մենք ներկա հնարավորությունները դիտարկում ենք որպես փոխշահավետ և հուսով ենք՝ դրանք կընդլայնվեն»,– նշում է նա։